قیمت محصول :     10000 تومان
  افزودن به سبد خرید

سبد خرید

  • سبد خریدتان خالی است.

عرفان، هرمنوتیک، عشق عُذری

عرفان، هرمنوتیک، عشق عُذری:تحلیلِ تآویلِ نمادها و مضامین اشعار عُذری در متون عرفانی از قرن نخست تا پایان قرن هفتم هجری

الف. موضوع و طرح مسأله (اهمیت موضوع و هدف): این رساله در پی تبیین این نکته است که عرفا و صوفیه، در متون عرفانی منثور و منظوم خویش، در بیان حُبِّ الهی، چرا و چگونه از نمادها، ابیات و مضامین شعر عُذری (جریانی در ادبیات تغزّلیِ دورۀ اُمَوی) سود جسته­اند؛ چگونه رویدادهای داستانی را با مراتب سلوک، تأویل کرده و تطبیق داده­اند؛ و فرایند تأویلِ خلّاقانه از نمادها و موضوعات آن اشعارِ تغزّلی، در آثار ایشان چگونه است، و همچنین توانمندی­های متون عذری برای خوانش­های عارفانه، چه­ها و به­ چه علّت­هایی بوده است. در یک جمع­بندی، انجام این پژوهش به منظور تحلیل هرچه دقیق­ترِ زبانِ تمثیلی و نمادپردازانۀ عرفا و صوفیه، و آگاهی و شناختِ هرچه بیشتر از روند تأویل در متون خلّاقِ ایشان، و جریان­شناسیِ رویکردهای هرمنوتیکی در متون عرفانی پارسی، و همچنین تأثیرپذیری ادبا و عرفای ایران و از آن مهم­تر تأثیرگذاری ایشان بر ادب عذریِ عرب، بایسته می­نماید.

ب. مبانی نظری، شامل مرور مختصری بر منابع، چارچوب نظری، پرسش­ها و فرضیه­ها: برخی از پرسش­ها و فرضیه­های این تحقیق ازین قرارند: چرا در متون عرفانی فارسی تا بدین حد به اشعار، و زندگی شعرای عُذریِ عرب (خاصه مجنونِ لیلی) توجه شده است و توضیح دقیقِ این نکته که چرا این داستان­ها و نیز اشعار شاعران عذری برای تأویل­های هرمنوتیکیِ صوفیه و قرائات عارفانه محملی مناسب بوده­اند؟ چرا در هر سده، هرچه بیشتر شاهد حضور لیلی و مجنون در قیاس با دیگر نمادهای دلباختگیِ آثار داستانی در ادب فارسی و عربی در متون عرفانی هستیم؟ کارگرفتِ ابیات و موضوعاتِ شعر عُذری در متون عرفانیِ منظوم و منثور پارسی، بنا به آثار هر نویسنده، و در هر دوره به چه میزان و چگونه بوده است؟ (از جمیلُ بُثَینه، کُثَیِّرُ عَزَّه، عُروَۀُ عَفراء و قَیسُ­بنُ ذَریح، تا قَیس عامِری) تأویل­ها و نمادپردازی­های عرفا از این سروده­ها و روایات عاشقانه چگونه بوده و کدام موضوعات و مضامین مورد تأویل و خوانش عارفانه قرار گرفته­اند؟ در مجموع، سیر تاریخی نفوذ شعر عُذری به متون صوفیانه (نقطۀ آغاز و سپس فرایند تطور و تکامل آن) چگونه است؟ دربارۀ یکی از فرضیه­های اصلی این رساله باید گفت که این نگارنده، «عشق عُذری» را حد واسط و مَرکَبِ «عشق صوفیانه» برای نیل به تئوری­های فلسفیِ «عشق افلاطونی» می­داند. زمینۀ اصلی تحقیق در این رساله، متون منثور و منظوم برجستۀ عرفانی فارسی و نیز عربی است؛ از متون مدرسی همچون الُّمَع ابونصر سَرّاج، تعرّف کلاباذی، شرح تعرّف مستملیِ بخاری، رسالۀ ابوالقاسم قشیری، کشف­المحجوب هجویری، تا آثار دربردارندۀ اقوال بزرگان متقدّمِ صوفیّه همچون البیاض و السّواد سیرجانی، و نیز آثاری که بخشی از آنها به استفاده­های تمثیلی و نمادین از داستان­های عاشقانه اختصاص یافته همچون آثار و منقولات حلّاج، ابوبکر شبلی، بایزید، ابوسعید، خرقانی، ابن­سَرّاج، میبدی، نجم رازی، احمد غزّالی، عین­القضات، روزبهان بَقلی، بهاءولد، مولوی، سنایی، عطار، عراقی و … در بخش مربوط به متون عُذری نیز، سروده­های بازمانده و منسوب به این شعرای عصر اموی بررسی شده­اند: جمیلُ بُثَینه، کُثَیِّرُ عَزَّه، عُروَۀُ عَفراء، قَیسُ­بنُ ذَریح، و قَیسُ­بنُ مُلَوَّح عامری یعنی همان مجنون دلباختۀ لیلی.

پ. یافته­های تحقیق: شاید مهم­ترین دستاورد این رساله (بنا به فصلِ نخست) به­دست­دادن ریشه­های بسیاری از موضوعات شعر فارسی (خاصه غزل کلاسیک) بر اساس موضوعات متون عذری – و به­تبعِ آن­ها بر اساس متون عرفانی- است. نگارنده برآن است که آشنایی با این آبشخورهای موضوعی و فکری، درک و دریافت خواننده را از بسیاری موضوعات کلان و پرکاربرد در شعر کلاسیک فارسی (خاصه غزل عاشقانه و عارفانه) به­نحو چشمگیری افزایش می­دهد. در جدولِ پایانیِ رساله نیز سروده­هایی از شاعران عذری را خواهیم دید که این نگارنده موفق به یافتن آن­ها در لا­به­لای متون عرفانی شده و در بیشینۀ موارد برای نخستین­بار نام سرایندگان آن­ها را تعیین کرده است. گذشته ازین، مآخذ برخی اشعار موجود در متون عرفانی تعیین و گاهی نیز نگارنده به تصحیح این ابیات از منظر  ضبط واژگانی پرداخته است. دستاورد نهایی این رساله نشان دادن نقشِ نویسندگان، عرفا و ادبای ایرانی، و خلّاقیتِ ایشان، در حفظ اشعار، تئوریزه کردنِ موضوعات، تعالیِ اندیشه­ها، سامان­مند کردن داستان­ها، و گسترش و درمجموع توانمندساختنِ ادب عذریِ عرب بوده است. چنانکه گفته خواهد شد، به­عقیدۀ این نگارنده ایرانیان در حفظ، حیات و حرکتِ ادب عذری، سهمی بیش از خود اعراب داشته­اند.

ت. نتیجه­گیری و پیشنهادات: نتایج حاصله ازین رساله به تفصیل در بخش «نتیجه­گیری»آمده است. بدانجا مراجعه شود.

افزودن به سبد خرید
مطلب مفیدی برای شما بود ؟؟ پس به اشتراک بگذارید برای دوستانتان

دیدگاه کاربران ...

    لطفا قبل از ارسال سئوال یا دیدگاه سئوالات متداول را بخونید.
    جهت رفع سوالات و مشکلات خود از سیستم پشتیبانی سایت استفاده نمایید .
    دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.

    دیدگاه خود را بیان کنید

0